Hata
  • Besleme bilgisi yüklenirken hata oluştu

CMoy DIY Taşınabilir Amfi İncelemesi

Giriş:
Foruma hareketlilik gelsin , diy(do it yourself) konusuna ufak çaplı bi giriş olsun , ben de zaman harcarım diye düşünerekten bu rehberimsiye başlıyorum  
:) 

CMoy amfi , hem kulaklık amfilerine hem de diy olayına giriş için çok iyi bi alet.Hatta 7den 77ye herkes yapsın , öğrensin , dinlesin moduna da girecem nerdeyse  :) 
Yapmaya çekinen arkadaş varsa da önceden söyleyeyim ; amfinin maliyeti de zorluğu da çok düşük.Gerçi beni tatmin edecek bi tane oluşturana kadar 7-8 kere baştan yaptım ama neyse  :)

http://tangentsoft.net/audio/cmoy-tutorial/  tangent'in harika rehberine bakıp daha detaylı öğrenebilirsiniz.en sade haliyle de bu : 

Elimden geldiğince , bildiğim kadarıyla detaylarına inmeye çalışacağım.

Çalışma mantığı-Modifikasyonlar
Devre özetle girişe gelen sinyali , op-amp(işlevsel yükseltgeç) ile belirli bi seviyede arttırıp çıkışa veriyo.Gerisi op-amp'ın çalışması için gereken detaylar  :)


Güç bölümü
Op-amp girişine gelen +'lı -'li sinüs dalgasını yani ses sinyalini yükseltebilmek için + ve - beslemeye ihtiyaç duyar , buna da simetrik besleme deniyor.
Simetrik kaynağınız varsa bunları atlamakta serbestsiniz ama çoğumuz pil ile kullanacağımız için simetrik beslemeye ihtiyacımız var.
Simetrik beslemeyi elde etmek için en kolay yol güç kaynağını 2 eşit direnç ile bölerek orta noktayı şase/ground kabul etmek.böylece güç kaynağını +,0 ve - olarak bölmüş oluruz , bu da op-amp'ın beslemesi olur.Dirençleri birbirine olabildiğince yakın seçmek op-amp'ın ideal çalışmasını sağlar.Multimetreniz varsa dirençleri tek tek ölçüp eşleştirebilirsiniz.Yoksa düşük toleranslı metal direnç kullanabilirsiniz.Hatta bulabilirseniz aşırı düşük toleranslı direnç de kullanabilirsiniz ama gerek yok.
Direnç değeri çok da önemli değil.4.7k olarak belirtilmiş normalde , bulamazsanız yaklaşık değerler de kullanabilirsiniz , önemli olan 2sinin eşit olması.
Dirençlere paralel olan c1+ c1- kondansatörleri ise güç kondansatörleridir.Güç gerekmediği zaman şarj olurlar , ani güç gerektiği zaman da ek güç sağlarlar.Örneğin bas davul ya da elektronik müzikte bu kondansatörler oldukça işe yarar.

Gelelim bu kondansatörlerin değerlerine.Kapasite değeri ne kadar büyük olursa teoride de o kadar iyi olur ama pratikte maliyet,gereksizlik,boyut ve kaçaklar yüzünden çok uçmamakta yarar var.Bir de voltaj değeri vardır , bu da kondansatörün dayanabileceği en yüksek gerilimdir.Besleme gerilimimizin yarısının biraz üzerinde olmasında yarar var , çok üzerinde olursa boyut ve kaçak sorunları olur.9v pil kullanırsak kaliteli/dolu pil 10v verir , yarısı c1+'ya diğer yarısı da c1-'ye gider.5v+tolerans diyelim 6V civarına dayanabilecek kondansatör kullanmamız gerekir.6.3v'luk kondansatörler var mesela ama riske girmeye gerek yok tabi.
Özetle : 470uF , 9v-16v kondansatör iyi olur.Yüksek seste tekno filan dinliyosanız 470'i arttırabilirsiniz ama boyutlara dikkat.
LED'in amacı görsellik ve devrenin çalıştığını belirtmek.10larca çeşit led var.Şeffaf parlak led kullanacaksanız led'in önündeki direnci 10-15k'dan yüksek tutun yoksa amfi masa lambasına dönebilir.

Yükseltme bölümü
Bu bölümde kaynaktan gelen ses potansiyometre ile bölünüp filtreden geçer ve op-amp'a gelir.Op-amp'tan kazanç ayarına göre yükseltilerek kulaklığa verilir.
Potansiyometrede çok anlatılacak bişi yok.Gerilim bölücü olarak çalışıp sesin bi bölümünü karşı tarafa geçiriyo diğer bölümünü şaseye yolluyo.10k iyidir.
c2 ve r2 yüksek geçiren filtreyi oluşturuyo.Yüksek geçiren filtre belli frekans üzeri sesleri geçirip altındaki sesleri geçirmez.Bu da kaynaktan gelen dc yükseltmeyi ve gürültüyü engeller.
fc = 1/ (2*pi*R*C) formülü ile elde edilen frekans , bizim eşik (cut-off) frekansımızdır.Bu noktada sinyal yarıya inmiş olur.fc*2'den sonra sinyal azalmaya başlar.fc'yi 10-20Hz civarında tutmak iyidir , bunun için R ve C değerleriyle oynayabilirsiniz.fc'yi çok düşük tutarsanız gürültü bindirme ve kulaklığa zarar verme olasılığınız var.fc'yi yüksek tutarsanız da bas'larda ciddi bi düşüş elde edersiniz.
Özetle r2 100k , c2 220nf iken fc=7.23Hz , c2 100nf iken fc=16Hz olur. c2'yi 100nf'dan yüksek seçin.

Şimdi sinyalimiz op-amp'a geldi.Op-amp'ın kalitesini THD oranı , slew-rate , noise vb gibi etkenler belirler.THD(total harmonic distortion) ve noise düşük , slew-rate(değişim hızı gibi bişi özetle) çok yüksek olmalıdır.Bu değerler de o op-amp'ın datasheet'inde yazar.Mesela opa2134'te THD  0.00008% , slew rate  20V/µs , noise 8nV/√Hz iken tl072'de THD 0.003% , slew rate 13 V/μs , noise 18 nV/√Hz şeklindedir.

Op-amp'tan çıkarken r4 ve r3 ile nasıl çıkacağı ayarlanır.Bu iki direnç değeri op-amp'ın gain'ini belirler.Formülü de gain = r4/r3 + 1'dir.Kulaklığınız hassassa gain düşük , zor sürülen bişiyse yüksek olmalıdır.Mesela 32ohm ve aşağısı için gain'in 5'ten küçük olması yeterlidir.Şemada gain 11 olarak ayarlanmıştır , artık kafanıza göre.Bir de bu direnç değerlerini ayarlarken ne yüksek ne de düşük olmasına dikkat etmek gerekir.Yüksek direnç gürültüye , düşük direnç de yüksek akım yüzünden op-amp'ın sapıtmasına neden olur.Yani gain'i arttırmak için r4'ü arttırın , gain'i azaltmak için r3'ü arttırın gibi bi genelleme yapabilirim.

Şemada opsiyonel olarak gözüken r5 istisnai durumlar için gereklidir.Mesela yüksek gain ve düşük empedanslı kulaklık kullanıp sesi de açıyosanız op-amp büyük olasılıkla zorlanır.r5 toplam direnci arttırıp akımı azaltır vs.Bazen de dip gürültüsünü engellemek için kullanılıyomuş.Gerek duyacağınızı sanmıyorum kısaca.

Böylece devrenin teorik bilgisi kabaca bitti.Daha detay bölümler için tangent'in sitesini karıştırabilirsiniz.

Malzeme listesi
4.7k ohm direnç (güç direnci)   x2
10k ohm direnç (gain direnci)   x2
1k ohm direnç (gain direnci)     x2
100k ohm direnç                      x2
5k-20k ohm arası direnç(led direnci) x1
100 ohm'dan küçük direnç(opsiyonel) x2      dirençlerin hepsini 1/4watt ya da 1/8watt alabilirsiniz.yüksek güçlü alırsanız boyut büyür,gerek yok.
100nf-470nf arası(bkz yukarısı) kutupsuz kondansatör(filtre) x2   Normal dandik dörtgen kondansatör kullandım.Film kondansatör daha kalitelidir ama bulması kolay değil ve daha büyükler.Alırsanız ses biraz daha iyi olur ama bacaklarını bükmeniz gerekir. 
http://ar-ge.gitarturk.com/files/pics/kond2.jpg  bunlar film kondansatör.damla tipi de alabilirsiniz.
220uf-1000uf arası(bkz yukarısı) 16v güç kondansatörü x2
tercihinize göre led x1
Alps 10k stereo potansiyometre x1   Bu pot'ları bulmak pek kolay değil aslında.Ben tangent'in sitesinden 3$'a almıştım. bluemavi.com'da 9tl civarında var.Bu pot'un özelliği kaliteli oluşu , anahtarlı oluşu ve en önemlisi boyutu.Normal stereo pot'lar alps pot'un 3 5 katı büyüklükte."ben normal kullanmak istiyorum" derseniz ya kablo çekeceksiniz ya da çizim değişecek.istek olursa o halini de çizebilirim.
1 dual op-amp > opa2132 , opa2134 , opa2604 , tl072 , tl082 , ne5532 vs vs.OPA serisi olanları Türkiye'de bulmak kolay değil.Ebay'den filan alabilirsiniz.diğerleri kolay bulunan , sık kullanılan ucuz ses opamp'ları.opa'ları bulsanız bile tl082 filan alın yine de.Deneme amaçlı kullanırsınız. http://www.head-fi.org/forum/thread/432749/the-opamp-threa
Precision 8pin entegre soketi x1     Bu opsiyonel aslında.opamp'ları değiştirmem ve lehim konusunda tecrübeliyim diyosanız almayabilirsiniz.
stereo pcb tipi soket  x2    Çizimde http://www.norcalqrp.org/kits/NCKeyer/elmer/P7190014a.jpg bunu kullandım.Bulamazsanız , kutuya monte ederim derseniz başka alabilirsiniz tabi.
9v pil kablosu  x1(2 de olabilir opamp'a göre değişir)
9v pil
Bir parça kablo
pot knob'u , kapağı , kafası.Ondan işte.Beğendiğinizi ve pot'unuza uyanı alın.
KUTU!  > Aslında en önemli ve en zor bölüm bu.Ben çok aramıştım , malum ülkede altoids şeker yok . 
Olası seçenekler : altoids kutusu , zippo kutusu , starbucks'taki lokum kutusu.Elektronikçilerde de boy boy kutular oluyor bakabilirsiniz.
Kutu ve pil hariç malzemeler 10tl'den az tutuyo.(9liraya pot + üst seviye opamp alırsanız o başka tabi)

www.direnc.net  pek işimize yaramasa da bulunsun.ben genelde buradan yaptım alışverişleri , kargoları çok tutuyo son zamanlarda.(gereksiz detaylara giriyorum)
http://www.bluemavi.com/    Burada stereo soket ve alps pot var.Havale ya da kapıda ödeme kabul ediyolar sadece.
http://www.dorukanstore.com/ Burada 1/8W direnç , metal film direnç , damla tipi kondansatör , opa2134 var ama alışveriş yapmadım buradan.
www.futurlec.com beklemeyi göze alırsanız çeşit çok , fiyat güzel.
www.ebay.com vs vs

Yapım bölümü
Baskı devre yapımı ve lehimleme bölümünü atlıyorum.İstek olursa onları da anlatabilirim bi ara.
Resimler biraz dandik ama idare edin.

http://img406.imageshack.us/img406/9246/cmoy2.png Yerleşim planımız budur , üstten görünüm şeklindedir.Proteus'a ilk başladığım zamanlarda çizmiştim , sonradan da değiştirmeye üşendim.Parçaların çoğu kendi dandik çizimim 


http://img593.imageshack.us/img593/1964/21022011092.jpg  malzemelerimiz de bunlar.Soldan sağa 1k direnç x2 , 4,7k direnç x2 , 10k direnç x2 , 22k direnç , 470uf 25v kondansatör(beyaz çizginin olduğu  taraftaki kısa bacak -'dir) x2 , kısa kablo , az kullanılmış stereo soket x2.yukarıda 9v soketi + bim pili.
Aşağıda baskı devremiz(pot delikleri 1mm , stereo delikleri 1.5mm , gerisi 0.8 ya da 0.7mm uç ile delindi) , entegre soketi(precision) , dandik 330uf kondansatörler , ters dönmüş opa2134 ve de minik pot'umuz. 
led ve 100k dirençleri eklemeyi unutmuşum , canım sağolsun.
Bu arada plaketin kenarlarını zımparalayın , özellikle stereo soket tarafını.Yoksa kutuya sığdıramazsınız.Ben üşendim , bana bakmayın 
:embarrassed 

http://img233.imageshack.us/img233/2415/21022011096.jpg
Önce entegre soketini lehimliyoruz , çentikli taraf aşağı,boş tarafa,pot tarafına bakıyo.Ters takarsanız kafa karıştırır.
Dirençleri dik şekilde yerleştiriyoruz.Soldan sağa 10k , 1k , 100k(metal film olduğu için mavi,takılmayın) , 4.7k dirençler.diğer taraf da aynı(simetrik)

http://img257.imageshack.us/img257/3744/21022011097.jpg
Kestiğimiz direnç bacaklarından 2 tarafta da R5'i kısa devre yapıyoruz.
led'i ve direncini ekledik.led'in + -'sine dikkat edin.uzun bacak + , kısası -.led'i başka yerlere monte edecekseniz buraya lehimlemenize gerek yok tabi.
Sağ tarafta da proteus acemiliğimin ürünü kabloyu yerleştiriyoruz.Tek katmanlı yapamadım , olmadı.Böyle de güzel bence
 :) 

http://img593.imageshack.us/img593/3205/21022011098.jpg
Geri kalan elemanları da lehimliyoruz.Kondansatörlerin ve pil kablosunun yönüne dikkat.op-amp'ı yerleştirmeden önce pil bağlayıp devreyi bi çalıştırın , led yanıyosa kapatıp , (varsa dandik) yönüne dikkat edirek(yuvarlak ile çentik aynı tarafa bakacak) opamp'ı yerleştirin.Herhangi bi ısınma yoksa amfinizi deneyebilirsiniz , tabi dandik kulaklıklarınızı takıp.


her şey tamamsa iyi op-amp ve iyi kulaklıklarınızı deneyin.gene tamamsa kutu bölümü sizi bekler.
kutuyu iyi tasarlayın , kafanızda canlandırın.yoksa kutuda gereksiz delikler açabilirsiniz.sonra elinizdeki tek kutu da bantlı rezil bişi olur.
devreyi koyacağınız yeri yalıtkan bişiyle kaplayın.elektrik bantı , koli bantı , kağıt vs


sağdaki kısmen eski versiyonu.gain'i 4 , led'i masa lambası gibi.kondansatörleri de görmemiş gibi 1uF almıştım 
:)

 

 

  İnceleme Sahibi: pea
  İnceleme URL'si: http://www.techno-fi.net/forum/index.php?topic=2228.0

               

En Son forum aktiviteleri

Fotograf Galerisi