Hata
  • Besleme bilgisi yüklenirken hata oluştu

Kulakiçi Kulaklıklar Hakkında Genel Bilgi

Giriş
Kulak-İçi Kulaklıklar iki kategoriye ayrılır, Earbud ve Kulak-İçi-Monitörler (IEM). Bu yazımızda IEM'lere odaklanacağız.
IEM'ler earbudlardan kulak kanalına tamamen tıkaması ile ayrılır. Böylece daha iyi ses izolasyonu ve çoğu zaman sonik enerjinin kulak kanalına etkili nakledilmesi sonucunda daha doğru ses elde edilmesini sağlarlar. Daha iyi ses izolasyonu kullanıcının dış ortamdaki sesleri bastırmak için sesi daha az açmasını sağlarken, riskli alanlarda kullanımı (örn. trafik) tehlike oluşturmaktadır.
Pazara sürülen ilk IEM'ler Etymotic ER-4 serisiydi. ER-4S serisi, dengeli, doğru ve temiz ses vermeye çalışan bir kulaklıktı ve o kadar başarılı oldu ki günümüzde bile oldukça talep gören bir kulaklık. Maalesef  birçok kullanıcı için ER-4S' ün ürettiği "dengeli", "doğru" ses, düz ve tiz ağırlıklı anlamına geliyordu. Bu nedenle hafifçe bas tepkisi arttırılmış ER-4P üretildi.

Efsane Etymotic ER-4P

Ses İzolasyonu
Birçok IEM, ürettikleri tüm ses frekanslarını iletebilmeleri içi iyi bir tıkaç (uç) gerektirir. Foam (Köpük) uçlar kulak kanalında genişleyebildiği için en iyi izolasyonu sağlar. Comply uçlar genellikle tercih edilirken, Shure Olive uçlar da birçok audiofilin favorisidir. Köpük uçlar bas harmoniklerinde şidettlenme eğilimi gösterdiklerinden genellikle hafif tiz ağırlıklı ör. Etymotic HF3 ve Shure SE535 gibi IEM'lerde tercih edilirler. Gözenekli yapılarından dolayı köpük uçların yarı ömrü kısa olup, Comply'lerde bu süre 1 ay civarında iken Shure Olive'lerde 1 yıl kadardır.
Silikon Uçlar kullanıcılar tarafından kolay kullanımı dolayısıyla tercih edilir. Kolayca ve hızlıca kulak kanalına takılır ve makul bir tıkama sağlar. Ayrıca neredeyse IEM ömründen daha uzun bir kullanım ömrü vardır. Köpük uçlardan farklı olarak basta şiddetlenme olmaz ve ses izolayonları iyi değildir.
Triple-Flanged Silikon Uçlar Etymotic tarafından popüler yapıldı ve geleneksel tek kanatlı silikon uçlara nazaran  daha iyi ses izolasyonu sağladığı varsayılıyordu. İyi bir izolasyon sağlarken, birçok kişi dengeli armatürlü IEM'lerde, tiz frekansları şiddetlendirdiklerini ve sibilansa (yüksek frekanslı tıslama) neden olduklarını söylediler.

Not: yoruma açık

Sürücü Teknolojileri
Dengeli  Armatür

Dengeli armatür sürücüler birçok üst seviye IEM'de yaygın olarak kullanılmaktadır. Dinamik sürücülerden daha pahalı olmalarına rağmen sesi, özellikle tiz bölgesinde, daha doğru olarak üretirler.
Tipik dengeli armatür sürücü, iki sabit mıknatıs arasına yerleştirilmiş armatürden oluşmaktadır. Armatürün etrafınadki coil (bobin) den geçen akım armatürün mıknatıslardan birine doğru çekilmesine neden olur.
Armatür bir şaft (drive rod) ile diyaframa bağlıdır. Böylece saniyede binlerce kez oluşan bu olay sesin oluşmasını sağlar.

Artıları:
1.   Dinamik sürücülere kıyasla daha iyi tiz performansı
2.   Düşük sürücü gücü
3.   Çoklu sürücülü yapı, dinamik sürücülere göre çok daha geniş ses yelpazesi vardır.
4.   Dinamik sürücülerden daha küçüktür.

Eksileri:
1.   Göreceli olarak sabit yapı sürücünün, dinamik sürücüye göre daha az hava hareket ettirmesi anlamına gelir.
2.   Daha pahalıdır
3.   Düşük frekansları etkili iletebilmesi için daha iyi izolasyon gerektirir.
4.   Tek sürücülü dengeli armatürlerin, tek dinamik sürücülü kulaklıklara göre daha düşük frekans aralığı vardır.
Dengeli Armatür Sürücülere Örnekler:
1.   Shure SE315/SE425/SE535
2.   Westone IEM'ler
3.   Etymotic ER Serisi ve HF3/HF5

Dinamik Sürücüler

Dinamik sürücülü IEM'ler açık kulak üstü kulaklıklar ve hoparlörlerle aynı prensibe göre çalışır. Diyafram akımın geçtiği bobine montedir. Böylece akım geçtiğinde mıknatıs tarafından ya itilir ya da çekilerek sesi oluşturur.
Dinamik sürücüler IEM'lerde sık kullanılmaz iken earbud ların temel sürücüsüdür. Havayı itebildiklerinden, bas üretimi dengeli armatüre göre daha iyidir, bununla birlikte hızlı hareket edemediklerinden detaylarda kayıplar olabilir (bas yelpazesindekiler de dahil).
Artıları
1.   Üretim maliyeti düşük
2.   "Sıcak" ses
3.   Daha iyi bas yanıtı
4.   Sürücü başına geniş ses aralığı
Eksileri
1.   Birçok dinamik sürücülü IEM'de tiz cevabında azalma  yaygındır.
2.   Dengeli sürücülere göre daha büyüktürler
Dinamik Sürücülü IEM'lere örnekler:
1.   Sennheiser CX-200/CX-300
2.   Sony MDR
3.   ....

Hareketli Armatür

Hızlı dengeli armatürlerin bu olumlu yönünü dinamik sürücülerle birleştirmeyi hedefleyen oldukça yeni bir teknolojidir.
Dengeli armatürlerle aynı prensibe göre çalışır, sadece daha büyük diaframı vardır. Tek bir hareketli armatür sürücü, çoklu dengeli sürücü bulunan IEM'ler kadar kaliteli ses üretebilir. Örnek olarak Grado GR8/GR10 ve Ortofon e-Q5 verilebilir.

Frekans Karakteristikleri
Birçok IEM frekans karakteristiklerine göre ayrılabilir. Frekans cevabının tek başına ses kalitesini belirleyemeyeceğini akılda tutmakla beraber, istenmeyen ses karakteri olan IEM'leri ayırt etmek için kullanışlı olabileceği de bilinmektedir.

Flat (Düz) Cevap

Renklendirilmemiş ses için standarttır. Bu cevapta hiçbir frekans, diğerine göre baskın değildir ve ses masterin sırasında tasarlandığı gibidir. Hi-End ses ekipmanları buna ulaşmaya çalışır, bununla birlikte güncel olarak hiçbir hoparlör veya IEM mükemmel bir düz cevap üretememektedir. Ancak yine de Etymotic ER-4S gibi bazı IEM'ler buna çok yaklaşmıştır.
Kağıt üzerinde düz cevap olarak yazması da çok anlam ifade etmemektedir. Birçok IEM'in istenen düz cevaba ulaşması için bazı frekansları güçlendirmesi gerekmektedir, çünkü mastering sırasında sesin hoparlör ile dinleneceği varsayılır. Hoparlörlerde dengeli ses üretseler bile tizlerde kısmen kayıp olur. Bunun sebebi ise tiz frekansların hava tarafından ilk olarak absorbe edilmesidir ve ses kulağa gelene kadar yüksek frekanstaki ses enerjisinin çoğu absorbe olmuş olur.
Mastering sırasında bu düşünülerek yüksek frekanslar güçlendirilerek bu önlenmeye çalışılır. IEM'lerde böyle bir durum olmadığından (kulağa yakın olmaları nedeniyle) birçok referans IEM'de düz sese ulaşma için tizleri azaltma ve bas ta güçlendirme eğilimi vardır.

U Cevabı

Gülümseme cevabı ya da "consumer sound" da denir. Birçok modern tüketicinin aradığı ses karakteridir. Benzer sesi araç ses sistemlerinde ve özellikle Sennheiser ile Beats by Dr.Dre gibi bazı üreticilerin ürünlerinde güçlü bas ve parlak tiz olarak görebiliriz. Orta frekanslar genellikle geri çekilmiştir, ancak vokali güçlendirmek için birkaç sıçrama olabilir. Bu cevaba aynı zamanda ‘boom & tizz’ cevabı da denir.

N Cevabı
Bu şekilde olan IEM'lere mid ağırlıklı denir. Belirgin örnek tizde ve bas cevabında azalma görülen Etymotic MC5 dir.

Bas Eğimli
Birçok genel kullanıcının hoşuna giden bir cevap türüdür. İyi gittiği türler dubstep ve house müzik türleridir.

Tiz Eğimli
Genellikle hiend IEM'lerde mastering ve analitik dinleme için kullanılır. Artmış tiz detayların duyulmasını sağlar. Ayrıca düz cevap isteyen müzisyenler tarafından da monitörleme için tercih edilir. Çünkü müzisyenlerde şiddetli sese sürekli maruziyetten dolayı önce yüksek frekanslarda işitme kaybı başlar.

Sahne
IEM'lerin oluşturduğu üçboyutluluk anlamındadır. Genellikle speaker ne kadar kulaktan uzaksa daha fazla 3 boyutluluk anlamına gelir. IEM'ler ise doğal olarak kulak zarına çok yakındırlar. Bu da sürücü tarafından üretilen sesin alışılmış şekilde kulak zarına ulaşmadan önce kulak ve kulak kanalı tarafından şekillendirmemesi anlamına gelir. Bu durum da sesin başın ortasından geliyormuş gibi algılanmasına neden olur.
Üreticiler bu problemi önlemek için IEM'lerin cevabını modifiye ettiler ve değişik yazılımsal geliştirmeler yaptılar, ayrıca sahnenin daha geniş olduğu illüzyonunu sol ve sağ kanalların birbirine sızdırarak ve ya stereo seslerdeki farkları amplifiye ederek oluşturdular.

Gecikme Zamanı
IEM'in kuvvetli bir "pop" sesi ürettiğini düşünün. Ses oluşmalı ve sonra hemen orijinal kayıt bitince hemen kesilmelidir. Eğer ses kesildikten sonra da IEM rezonansa devam ederse, kayıttaki seste olmayan elemanlarla sesi renklendirmiş olur. Bu istenen bir durum değildir ve minimumda tutulmalıdır. Dengeli armatürlü IEM'ler dinamik sürücülüler kadar bu duruma maruz kalmazlar ve bu problem daha çok hoparlörlerde daha belirgindir.

Bas Refleksi
Eğer sürcü sıkıca kapalı bir kutudaysa, içerideki hava basıncını eşitlemek için hareket sonrası hemen eski dönmeye eğilimli olacaktır. Bu aslında sesleri daha doğru üretmek ve gereksiz rezonansları azaltmak için istenen bir durum olmakla beraber, sürücüyü hareket ettirmek için gerekli gücü arttırmaktadır (basınç farkını yenmek için), bu da sürücünün bas cevabını sınırlamaktadır. Bu problemi önlemek için üreticiler kutulara bas portları koydular.
Bas portları içerideki ve dışarıdaki havayı eşitlediler ve sürücünün daha kıvrak olmasını sağladılar. Bu da bas cevabını iyileştirdi ve gerekli gücü azalttı. Bu eklemeler sürücünün doğruluğunu azaltmakla beraber, bas portları ayarlanarak bunu üstesinden gelinebilir. Bu da portun havanın sadece gerekli olduğunda içeri girmesini sağlaması şeklinde ayarlanması ile olur (örn. sürücü düşük frekansları üretirken)

Yanlış İnanışlar
Frekans Aralığı

Hangisi frekans aralığı daha iyidir?
1.   15hz – 24KHz
2.   22Hz – 16Khz
Eğer cevabınız 1 ise yanılıyorsunuz. Eğer cevabınız 2 ise yine yanılıyorsunuz. Birçok yanlış bilgilendirilmiş tüketici IEM'leri sadece frekans aralığına göre değerlendirir ve sıklıkla frekans cevabı kutudaki tek özelliktir (sensitivite ve impedans la birlikte).Frekans aralığı sadece bir bilgiyi sağlar; IEM'in kapsadığı frekansları.
IEM'in kapsadığı tüm frekansları eşit olarak üreteceğini ve ya bazı frekanslarda bozulma olacağını göstermez. Gerçekte <100Hz kapsayan birçok IEM bu frekanslarda distorsiyona neden olur veya onları ihmal etmektedir. Aynı şey >6KHz Tizler için de söylenebilir (özellikle dinamik sürücüler iiçin).

<30Hz ve >16KHz Frekanslar
İnsan kulağının işitme sınırları 20Hz-20KHz'dir. Bu nedenle bu frekans aralığını kapsayan IEM'leri yeterli olarak kabul edebilirmiyiz? Gerçekte çoğu insan 100Hz-16KHz aralığındaki sesleri duyabilmektedir, bu durumda bile 16KHz'ye yakın tiz frekanslar çok küçük detay ile tiz olarak algılanabilir. Bu durum Etymotic ER-4S'in üst limiti 16KHz olmasına rağmen 22KHz'ye kadar frekans aralığı olan ucuz IEM'lerden daha iyi tiz detayı sunmasını açıklar.

Not: Şimdilik sadece tek kaynaktan yararlandım. Çoğu arkadaş belki bu konuda bilgi sahibidir. Ancak yeni başlayanlar için bir başlangıç olabilir. Yakında farklı kaynaklarla geliştirilecektir. Eksik gördüğünüz yerleri pm atarsanız gerekli düzeltmeleri yaparım.
http://splurgebook.wordpress.com/2011/02/21/everything-you-need-to-know-about-iems/

               

En Son forum aktiviteleri

Fotograf Galerisi